|
İMPİNGEMENT (SUBAKROMİAL SIKIŞMA) SENDROMU
İçerik:
Giriş
Omuz eklemi karmaşık bir yapıya sahiptir. Omuz eklemi geniş bir hareket aralığına sahip olmasına rağmen çok stabil bir eklem değildir. Eklemi oluşturan yapıların bir arada düzgün olarak çalışması omuz hareketlerinin serbestçe ve ağrısız yapılmasını sağlar.
Birçok kişiye göre omuzdaki ağrının nedeni olarak bursit olarak görülür. Bursit terimi; omuzdaki bursa adı verilen kesenin inflamasyonu demektir. Tendinit; tendon inflamasyonuna verilen isimdir. Bu durum omuzdaki ağrının bir diğer nedeni olabilir. Bursa veya tendonların inflamasyonlarına bir çok problem neden olabilir. Bu problemlerden bir tanesi impingement sendromudur. İmpingement sendromu; rotator manşet tendonlarının omuz ekleminin çatısını oluşturan akromiona sürtünmesiyle oluşur.
Bu kılavuz şu konuları anlamanıza yardımcı olacaktır:
Anatomi: Omzunuzun hangi kısmı etkilenir?
 
Omuz ekleminde 3 kemik yer alır: kürek kemiği (skapula), kol kemiği (humerus) ve köprücük kemiği. (Klavikula). Kol kemiğini kürek kemiğine bağlayan yapı rotator kılıftır. Bu kılıf 4 kas kirişinden oluşur: supraspinatus, infraspinatus, teres minör ve subskapularis. Kirişler, kasları kemiğe bağlayan yapılardır. Kaslar, kemikleri bu kirişleri çekerek hareket ettirirler. Rotator manşet kolumuzu kaldırmada ve rotasyon hareketinde yardımcıdır. Rotator manşet kolumuzu kaldırırken kol kemiğini kürek kemiği yuvasında sıkı bir şekilde durmasını sağlar. Rotator manşet; kürek kemiği çıkıntısı olan akromion ile omuz başı arasında 1-1.5 cm’lik bir aralıkta uzanır. Akromion ile rotator manşet arasında bursa adlı kese şeklinde bir yapı yer alır. Bu yapı, kayganlaştırıcı bir sıvı ile kemik ve kas arasında sürtünmeyi azaltır. Hareket açıklığının devamı için yumuşak bir bölge sağlar.
Nedenleri
Genellikle kolumuzu kaldırırken akromion ve rotator manşet tendonları arasında rotator manşet tendonlarının kayarak hareket etmesini sağlayacak yeterli hareket alanı vardır. Fakat her kolumuzu kaldırışımızda tendon ve bursa dokusunun akromiona bir miktar sürtünmesi olur. Bu olaya impingement (sıkışma) denmektedir.
Herkesin omuzunda belli derecelere kadar sıkışma olmaktadır. Gün içinde kolumuzu omuz seviyesi üzerine her kaldırışımızda bir miktar sıkışmaya neden olmaktadır. Genellikle uzun süreli ağrıya yol açmamaktadır. Fakat kolun sürekli omzun üzerine kaldırılmasını gerektiren işler, tekrarlayan fırlatma hareketi bu sıkışmanın problem haline gelmesine yol açabilir. Sıkışma; rotator manşet tendonlarında irritasyon veya hasar oluşturduğunda problem halini alır.
Kolun kaldırma hareketi kol kemiğini (humerus), akromionun köşesine doğru zorlar. Aşırı kullanım ile bu durum bursa dokusunda irritasyona ve şişmeye neden olur. Akromion ve rotator manşet arasındaki alanı daraltan her olay sıkışmanın kötüleşmesine yol açar.
Kemik çıkıntılar akromion ve rotator manşet arasındaki alanı azaltabilirler. Akromioklaviküler eklemdeki aşınma sonucu bu kemik çıkıntılar oluşabilir.
Bazı hastalarda bu alan akromionun yapısı nedeniyle dardır. Akromion çok aşağıya eğimlidir ve rotator manşet üzerinde bası oluşturmaktadır.
Belirtileri
Erken evrelerde omuzda sürekli bir acı vardır. Aynı zamanda kolu yana veya öne-yukarı kaldırırken ağrıya neden olur. Hastaların çoğu ağrı nedeniyle etkilenen omuz üzerine yatmakta zorlandıklarını ifade ederler.
Arka cebe uzanırken hissedilen keskin ağrı impingement sendromunun güvenilir bir işaretidir. Durum ilerledikçe , omuzdaki huzursuzluk artar. Güçsüzlük ve kolu kaldıramama gelişmesi, rotator manşette yırtık oluştuğunu gösterir.
Tanı
İmpingement sendromuna tanı , detaylı hikaye ve fizik muayene ile konur. İş yaşamınız ve günlük aktiviteleriniz hakkında sorular sorulur. Omzunuzun tekrarlayıcı hareketleri hakkında bilgi edinilir.
Anormal eğimli akromion veya kemik çıkıntıları görmek için röntgen istenir. Rotator manşet yırtığından şüphelenilirse MRG (manyetik rezonans görüntüleme) tetkiki istenir. MR tetkiki hem kemik yapıyı hem de tendonları ayrıntılı olarak gösteren bir görüntüleme yöntemidir.
Bazı vakalarda ağrının omuzdan veya boyundaki bir olaydan mı kaynaklandığını ayırmak için omuz eklemindeki bursa dokusuna lokal anestezik verilir. İnjeksiyon sonrası ağrının ortadan kalkması omuz kaynaklı olduğunu doğrular.
Tedavi
Cerrahi Dışı Tedavi
İlk önce antienflamatuar ve ağrı kesici tedavi başlanır. Eklemi istirahat ettirmek ve buz uygulamak yararlı olur. Ağrı azalmıyor ise kortizon injeksiyonu yapılabilir. Kortizonun etkisi geçicidir, birkaç ay rahatlama sağlayabilir.
Fizik tedaviden ağrı ve inflamasyonun azaltılmasında yararlanıla bilinir. Omuz hareket aralığını sağlayıcı egzersizler faydalı olur.
Cerrahi Tedavi
Konservatif yöntemler ile semptomlarda gerileme olmuyor ise cerrahi tedavi önerilir.
Subakromial Dekompresyon
Cerrahi tedavinin amacı rotator manşet tendonları ile akromion arasındaki alanı genişletmektir. Akromion altındaki dokunun yaptığı basıncı azaltmak işlemine subakromial dekompresyon denilmektedir. İlk önce rotator manşet ve bursa dokusu üzerinde bası oluşturan akromion altındaki kemik çıkıntılar temizlenir. Genellikle bu sırada akromionun altından da bir miktar kemik doku çıkarılarak alan arttırılmaya çalışılır. Akromionda aşağı eğim olan hastalarda çıkarılan kemik doku miktarı daha fazladır. Akromioplasti; cerrahi olarak akromionun kesilmesi ve şekil verilmesi işlemidir.
Rezeksiyon Artroplastisi
Aşırı kullanılan bir omuzda impingement tek problem olmayabilir. Akromioklaviküler eklemde dejeneratif değişiklikler görülmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Akromioklaviküler eklemde kireçlenme olduğuna inanılıyorsa köprücük kemiğinin ucu kesilmesi işlemi yapılabilir. Bu işleme rezeksiyon artroplastisi denmektedir. Köprücük kemiğin uç kısmından 2 cmlik bölüm çıkarılır. Zamanla köprücük kemiği ile akromion arasında skar dokusundan oluşan yalancı bir eklem gelişir. Buradaki amaç; kemiğe sürtünmeden ileri gelen ağrının ortadan kaldırılmasıdır. Bu skar dokusu köprücük kemiği ile kürek kemiği arasında stabil bir bağlantı sağlar .
Artroskopik Girişim
İmpingement cerrahisi artroskopi ile yapılabilir. Artroskop küçük bir insizyon ile eklem içine sokulan ve eklemin görüntülemesini sağlayan küçük bir kameradır. Bu kamera sayesinde çalışılan saha televizyon ekranından görülür. Açılan birkaç küçük insizyondan cerrahi aletler sokularak kemik doku törpülenir. Artroskopi sonrası ertesi gün taburcu olunabilir.
Açık Girişim
Bazı vakalarda kemik çıkıntılarının çıkarılması için 5-6 cmlik bir insizyon ile açık cerrahi yapılır. Akromion altındaki kemik çıkıntılar alınır. Kemiğin pürüzlü yüzeyleri düzleştirilir. Gerekli görülürse rezeksiyon artroplastisi yapılabilir. 1-2 gün hastanede kalınır.
Rehabilitasyon
Cerrahi Dışı Tedavi Rehabilitasyonu
Cerrahi tedavi gerektirmeyecek vakalarda omuz ve rotator manşet grubu kasları güçlendirme ve germe egzersiz programı verilir.Bu kasların güçlenmesi omuz ekleminde stabiliteyi arttırır. Aynı zamanda impigement sendromu semptomlarının azalmasında faydalıdır.. Ayrıca omzunuzdaki problemlerin ilerlememesi için günlük aktivitelerinizde yapmanız gereken değişiklikler hakkında bilgi verilecektir
Cerrahi Tedavi Sonrası Rehabilitasyon
Omuz cerrahisi sonrası rehabilitasyon yavaş ilerleyen bir proçestir. Rehabilitasyon dönemi birkaç hafta sürer. Tam düzelme 2-3 ayı bulabilir. Omuzda erken dönemde hareketi sağlamak ve arttırmak önemlidir fakat iyileşmekte olan dokuları koruma açısından dengeli bir rehabilitasyon programı uygulamak gerekir.
Cerrahi sonrası birkaç gün omuzu korumak için kol-gövde askısı takılır. Cerrahi sonrası erken dönemde ağrı ve şişliği azaltmak için soğuk uygulama ve elektrik stimulasyon kullanılabilir.
Artroskopik prosedürlerden sonraki rehabilitasyon hızlı ilerler. Hareket genişliğini sağlayan egzersizler ile başlanılır ve germe - güçlendirme egzersizleri ile devam edilir. Çok kısa zamanda çok fazla egzersiz yapmama konusunda dikkatli olmanız gerekir.
Omuzun ön kısmındaki kasların kesildiği ameliyatlar sonrası rehabilitasyon yavaş seyreder. Pasif egzersizler ile başlanır. Pasif egzersizler sırasında omzunuz hareket ettirilir fakat kaslarınız aktif olarak kasılmaz. Terapistiniz omzunuzu kibarca hareket ettirir ve kolunuz gerer. Bu pasif hareketleri evde nasıl yapacağınız anlatılır.
Aktif terapi dönemi 3-4. Haftada başlar. Bütün hareket aralığında kendi kas gücünüzü kullanmaya başlarsınız. Hafif izometrik güçlendirici egzersizler ile başlanır. 6.haftada daha aktif güçlendirici egzersizlere başlanır. Egzersizler; rotator manşet ve omuz çevresi kaslarının kuvvetini arttırmaya odaklanır.
İş yaşamınızda veya spor aktiviteleriniz esnasında yaptığınız hareketlere benzer egzersizler gösterilecektir. İşiniz sırasında omzunuza çok fazla yük binmeyecek şekilde bir rehabilitasyon programı uygulanacaktır. İleride herhangi bir problem yaşamamanız için terapi bitiminden önce hareketlerinizle ilgili tedbirler anlatılacaktır.
|
Lisansız Demo Sürümü
