·  Giriş

·  Anatomi

·  Nedenleri

·  Belirtileri

·  Tanı

.  Tedavi Secenekleri 

Omurlar arası disklerin yapısının bozulması omurgada birçok probleme yol açabilir. Omurganın görevi gün boyunca gerçekleştirdiğimiz aktivitelerimizde – özellikle ayakta – vücut ağırlığımızı taşımaktır. Disklerde küçük yaralanmalar oluşabilir ve bu yaralanmalar zaman içersinde ağrı oluşturabilir. Zaman içersinde omurgaya binen yükler nedeniyle bu basit yaralanmalar giderek ciddileşir ve diskleriniz aşınmaya ve yırtılmaya başlayabilir.

Bel anatomisini bilmek dejeneretif disk rahatsızlığının belirtilerini ve tedavi seçeneklerini anlamakda faydalı olacaktır.

 

Dejeneretif Disk Rahatsızlığı bir yada daha fazla sayıda diskte oluşabilir. Omurgadaki her omurun arasında  bir disk vardır. Günlük aktivitelerden kaynaklanan mekanik yükün büyük bölümü disklere aktarılmaktadır. Diskler baskıyı abzorbe etmek ve şokları taşımak için küçük yastıkçılar şeklinde hareket ederek omurganın esnekliğini korumak üzere tasarlanmıştır. Omurgada diskler olmasaydı; omurganın yükü taşıması ve hareket için gerekli eğilme ve dönme hareketlerini gerçekleştirmesi mümkün olmazdı.

Sağlıklı bir diskin çekirdeğinde yeterli miktarda su vardır. Çekirdekteki bu su diske süngerimsi bir özellik kazandırarak omurgadaki yükü taşımasını sağlar. Aşırı yük ve şoklar disk çekirdeğinin etrafındaki elastik bantlarda yaralanmalara yol açar. Genellikle diskin ilk yaralanan kısmı bu bantlardır. Küçük yaralanmalarda bunun iyileşmesi elastik bant dokuları yerine nedbe dokuları tarafından gerçekleştirilir. Bu da elastik bantların zayıflamasına yol açar. Bunu takiben disk çekirdeği de yaralanır ve su içeriğini kaybetmeye başlayarak kurur.

Diskin kuruması onun yastıkçık özelliğini kaybetmesine ve diskin çökmesine yol açar. Böylece omurgadaki yük daha da artar; omurganın hareket kabiliyeti kısıtlanır. Disklerin çökmesi omurları birbirine yakınlaştırır. Omurganın arkasındaki eklemler (faset bağlantıları) bu değişiklik ile öne doğru hareket etmeye zorlanır. Fasetlerdeki bu baskı ve hareket de yine sorun yaratacaktır.

Artmış olan bu hareketliliği (instabilite) azaltmak üzere vücudumuzun doğal bir tepkisi olarak disk ve hatta faset bağlantılar çevresinde kemik çıkıntılar (Osteofit) oluşmaya başlar. Eğer bu kemik çıkıntılar omurilik kanalına doğru büyümeye ve omuriliğe yada sinir köklerine baskı yapmaya başlarsa bacaklara ve kollara giden sinirlerde ağrı yada güçsüzlük oluışacaktır. Bu duruma dar kanal rahatsızlığı adı verilir.

 

Dejeneretif Disk Rahatsızlığı’nın en belirgin belirtisi belde başlayan kalça ve uyluklara doğru inen ağrı olarak ortaya çıkacaktır. Doktorlar Dejeneretif Disk Rahatsızlığından bahsettiklerinde aslında disk dejenerasyonundan kaynaklanan çeşitli omurga rahatsızlıklarını kastetmektedirler. Dejeneretif Disk ise diskojenik ağrı (Bel ağrısı) yada bulging disk (Fıtık Başlangıcı) olarak ikiye ayrılmaktadır.

Diskojenik ağrı zarar gören diskten kaynaklanan  ağrıların genel adıdır. Disk dejenerasyonu yapısal ağrıya yol açabilir. Disk dejenerasyonunun başlamasıyla bel ağrıları başlayacaktır. Özellikle diske baskı yaratan hareketler diskten kaynaklanan ağrıları şiddetlendirecektir. Genellilkle dururken ağrı olmazken hareket halindeyken ağrı oluşturacaktır.

Diskojenik ağrılar genelde bel ağrılarına yol açar. Fakat, hasta bu ağrıyı özellikle kalça ve bacaklarında hissedebilir. Bu tür ağrılara kaynağından uzaklaşan ağrı denir. Örneğin safra kesesinde taş olan bir hasta omuzlarında, kalp krizi geçiren bir hasta ise sol kolunda ağrı hissedebilir. Diskojenik bel ağrısı da kalçalara ve uyluğa yayılabilir.

Bulging disk genç yetişkinlerde ve yaşlılarda sıkça görülür. Bel ağrısı olsa da olmasa da yaşlanma ve dejenerasyona bağlı olarak bulging disk oluşumu başlayacaktır. Bulging Disk oluşumu tepit edilen her hasta ciddi tedaviye ihtiyaç duymaz. Bulging Disk, omurilik kanalında daralmaya yada sinir köklerine ciddi baskıya yol açmadığı sürece ciddi bir durum değildir. Bulging diskin etrafında kemik uzantıları oluşmaya başladıysa ve bu durum dar kanal yaratıyorsa problem ciddiye alınmalıdır.

Doktorunuz önce rahatsızlığınızın geçmişini öğrenmek isteyecek ve arkasından sizi muayene edecektir. Ağrıya birçok neden yol açmış olabilir. Bunların ayırıcı tanısında doktorunuzun soruları ve fizik muayenesi ciddi yol gösterecektir.  

Doktorunuz şüphelendiği durumlara göre çeşitli tanı testleri gerçekleştirebilir. En çok bilinen ve uygulanan Röntgen ve MR taramalarıdır. Röntgen görüntüsü disk aralığındaki azalmayı, fasetlerin genişlemesini, kemik uzantılarının oluşumunu öne ve arkaya eğilmelerde normal dışı hareketliliği gösterirken, MRI diskin su kaybını, kanal daralmasını ve fıtığı gösterir.

Tedavi durumun ciddiyetine bağlıdır. Bazı sorunlar hemen ameliyat ile müdehaleyi gerektirebilir. Sırt – bel problemlerinin büyük çoğunluğu ise ameliyat gerektirmez. Bu ağrının tedavisi hiçbir şey yapmadan bekleyip kontrollerle takip edilebilir. Birçok durumda – ciddi ağrı gibi – dinlenme çok etkili bir yöntem olabilir.

Tedavinin amacı:

·          Hastanın mümkün olduğu kadar çabuk rahatlamasını sağlamak.

·          Dejenerasyonu yavaşlatmak için bir omurga rehabilitasyon programı oluşturmak.

·          Günlük aktivitelerinize zaman içersinde dönmenizi sağlamak.

Rahatsızlığın oluşmasının hemen ardından dinlenme çoğu zaman omurganızın ihtiyaç duyduğu yöntemdir. Dinlenme ile omurga ve kaslardaki baskı azaltılır. Sert bir zeminde rahat ettiğiniz pozisyonda sırt üstü dinlenmelisiniz. Dizlerinizin altına bir yastık koymanız acınızı azaltacaktır. Yatakta birkaç günden uzun kalmayın. İki üç günden uzun yatakta dinlenmek kaslarınızı zayıflatacağından sorunun daha da kötü olmasına yol açacaktır. Ağrınız az da olsa devam etse dahi aşamalı olarak günlük aktivitelerinize başlamanızda fayda vardır. Egzersizle birleştirilen kısa süreli dinlenme programları çoğunlukla etkilidir.

Doktorunuz fizik tedavicinizle birlikte çalışmanızı isteyebilir. Ağrınızın artmasını durduran ve azaltan, hareket kabiliyetinizi arttıran ve sizi güçlendiren ve günlük aktivitelerinizi daha rahat yapabilir hale getiren bir rehabilitasyon programı tasarlamak fizik tedavicinizin görevidir.

Terapi ziyaretleriyle rahatsızlığınızın belirtileri kontrol altına alınır ve egzersizlere başlamanız sağlanır. Düzenli egzersiz sırt-bel ağrılarıyla baş etmenin en etkin yoludur. Bunu uzun dönem sağlık yönetimi ve risk azaltılması programı olarak düşünün. Dayanıklılığınıız arttırcak egzersizler karın ve sırt – bel kaslarınızı kuvvetlendirmeyi amaçlar.

Fizik tedavinin amacı:

·          Durumunuzu idare etmenin ve belirtilerinizi kontrol etmenin yollarını öğrenmek

·          Uygun aktivite düzeyine dönebilmek

·          Sırt-bel ağrılarını azaltacak, ortadan kaldıracak doğru duruşu öğrenmek.

·          Omurganızın esnekliğini ve kuvvetini arttırmak.

Cerrahi öncesi tedavi ve değerlendirme amacı ile yada cerrahi tedavinin uygun olmadığı hastalarda ağrı tedavisinde yetkin doktorlarla hasta değerledirilir ve uygun yöntem seçilir. Merkezimizde, Ağrı Bölümü ile ekip dayanışması felsefesi ile hastalar değerledirilerek tedavileri planlanmaktadır.

Bel problemli hastalarda hemen cerrahi tedavi gerekliliği son derece nadirdir. Hastanın bağırsak ve mesane kontrolünü kaybetmesi yada bacaklarda belirgin kas güçsüzlüğü durumunda acil cerrahi gerekliliği vardır. Bunların dışında aşamalı olarak cerrahi dışı tedavi yöntemleri, ağrı tedavisi uygulanır ancak diğer yöntemlerin  başarısızlığı durumunda cerrahi tedavi planlanır. Tedavi alternatifleri hasta ile konuşulur ve hastanın genel durumuna, yaşına, problemin cinsi ve şikayetlerinin ciddiyetine göre hangi cerrahi müdahalenin yapılacağına karar verilir.

 

Lamina omurilik kanalını arkadan örten kemik yapıdır. Sinir baskısı oluşan dar kanal hastalığında yada fıtık varlığında sinirler üzerindeki baskıyı kaldırmak için cerrahi olarak çıkarılır.

 

Diskektomi

Omurlar arasındaki diskin yırtılarak sinirlere baskı yapmasına bel fıtığı denir. Fıtığa bağlı olarak bel ağrısı, bacak ağrısı, bacakta uyuşma ve güç kaybı oluşabilir. Cerrahi tedavinin gerektiği hastalarda fıtıklaşan disk cerrahi olarak çıkarılır.

Lomber füzyon

Omurlar arasında aşırı hareket (instabilite) varlığında hastada mekanik ağrı (hareketle bel ağrısı) ve sinirlerin irritasyonu oluşabilir. Cerrahi dışı tedavi yöntemlerinden faydalanmayan hastalarda omurlar arasındaki aşırı hareketliliği ortadan kaldırmak üzere cerrahi tedavi yapılabilir. Doktorunuz bu işlemi vidalar kullanarak yada vida kullanmadan uygular. Füzyon ameliyatı için omurgaya önden (Karından) yada arkadan (Belden) yaklaşım gerekir. Bu tedavi yöntemlerinin biribirlerine avantaj ve dezavantajları vardır. Doktorunuz size bunları anlatacak cerrahi tedavi yönteminin hangisinin size daha uygun olduğunu söyleyecektir.